|
HİPERBARİK OKSİJEN TEDAVİSİ (HBOT)
NEDİR?
Hiperbarik Oksijen Tedavisi tamamen kapalı
bir basınç odasına alınan hastaya, 1
atmosferden daha yüksek basınçta, aralıklı
olarak %100 oksijen solutulması şeklinde
uygulanan tıbbi bir tedavi şeklidir. Hasta
oksijeni basınç odasının türüne ve
hastalığın durumuna göre, maskeden,
başlıktan, ortamdan ya da endotrakeal tüpten
alabilir.
Hiperbarik Oksijen Tedavisinin Etki
Mekanizması:
-
Artan basıncın direkt etkisi: Boyle-
Mariotte yasasına göre, basıncın
artışı sonucu dolaşım ve dokulardaki
gazların hacimleri ile gaz
kabarcıklarının çapları küçülür. Bu
etkisinden dekompresyon hastalığı
(vurgun) ile atardamar gaz embolisi
durumlarında yararlanılır.
-
Artan oksijen parsiyel basıncının
etkisi: Henry gaz yasası uyarınca;
sabit sıcaklıkta bir sıvı içinde
çözünen gaz miktarı, o gazın
parsiyel basıncı ile doğru
orantılıdır. Hiperbarik koşullarda
solunan oksijenin parsiyel basıncı
artacağı için, plazmada çözünmüş
durumda bulunan oksijen miktarı da
artar. Sonuçta 1 atmosfer basınçta
hava solunurken kanın 100 ml.sinde
0.3 ml. olan çözünmüş oksijen
miktarı, 3 atmosfer basınçta %100
oksijen solunduğunda 6.8 ml.e dek
yükselir.
Plazmada artan çözünmüş oksijenin etkileri
ile;
-
Ödem azalır
-
Yara iyileşmesi hızlanır
-
Bakterilerce üretilen toksinler
engellenir (antitoksik etki)
-
Bakteriler öldürülür (antibakteriyel
etki)
-
Antibiyotiklerin etkileri artırılır.
HİPERBARİK OKSİJEN TEDAVİSİ ENDİKASYONLARI
Ülkemizde 1 Ağustos 2001 tarihinde TC.
Sağlık Bakanlığı’nın resmi gazetede
yayımlanarak uygulamaya giren Hiperbarik
Oksijen Tedavisi ile ilgili yönetmelikte yer
alan tedavi endikasyonları şu şekilde
belirtilmiştir:
-
Dekompresyon hastalığı (vurgun)
-
Karbon monoksit, siyanid
zehirlenmesi, akut duman inhalasyonu
(Soba- şofben zehirlenmeleri)
-
Gazlı gangren
-
Yumuşak dokunun nekrotizan
enfeksiyonları (derialtı- kas- fasya)
-
Yara iyileşmesinin geciktiği durumlar
(Diyabetik ve non diyabetik durumlar).
(Şeker hastalarının iyileşmeyen
yaraları).
-
Hava ve gaz embolisi
-
Kronik refrakter osteomyelit (kronik
kemik iltihapları)
-
Kafa kemikleri, sternum ve
vertebraların akut osteomyelitleri
-
Ani görme kaybı (Retinal arter
oklüzyonu)
-
Ani işitme kaybı
-
Crush yaralanmaları, kompartman
sendromu ve diğer akut travmatik
iskemiler
-
Tutması şüpheli deri greft ve
flepleri
-
Radyasyon nekrozları
-
Beyin absesi
-
Anoksik ensefalopati
-
Termal yanıklar
-
Aşırı kan kayıpları
HİPERBARİK OKSİJEN TEDAVİSİ NASIL
UYGULANIR?
Hastalar merkezimizde
bulunan multiplace (çok kişilik) basınç
odasında tedavi edilir.
Hiperbarik oksijen tedavisi her yaştaki
hasta grubuna uygulanabilir. Basınç odasına
girmeden önce hastalara pamuklu kumaştan
dikilmiş özel giysiler verilir.
Hastalar basınç odası içerisinde yer alan
koltuklarda oturarak tedavi görürler.
Ancak yatarak tedavi görmesi gereken
hastalar sedye ile basınç odasına alınırlar.
Tedavinin ilk aşaması dalış adını verdiğimiz
kısımdır. Dalış fazında hastalar ortam
basıncının artması nedeniyle kulaklarında
dolgunluk hissederler. Bu aşamada hastaların
kulaklarındaki basıncı eşitlemek için
yutkunması ya da valsalva manevrasını
yapmaları gerekmektedir.
İstenen tedavi derinliğine (basınca)
ulaşıldıktan sonra hastalar kendilerine
belirtilen aralıklarda maskelerini takarak
oksijen; 5’er dakikalık aralarda ise
maskelerini çıkarıp ortam havasını
solurlar.
Üçüncü aşama tedavinin bitiş kısmıdır. Bu
kez tedavi derinliğinden yüzeye doğru çıkış
gerçekleşir.
Tedavi süresi hastalık durumuna ve şiddetine
göre değişmekle birlikte genel olarak
hastalar günde 1 kez; ve her biri 1,5- 2,5
saat süren seanslara katılırlar. Bazı acil
durumlarda günlük 4 seansa kadar tedavi
yapılabilmektedir. Toplam seans sayısı ise
hastalığa göre değişmektedir.
Yan Etkileri Nelerdir?
Hiperbarik oksijen tedavisi sırasında en çok
karşılaşılan yan etkiler, artan basınca
bağlı olarak, kulak ve sinüslerde ortaya
çıkabilen etkilerdir. Tedavinin dalış
fazında öğretildiği şekilde kulak
eşitlenmesi ve nezleli durumlarda tedaviye
ara verilmesi ile bu yan etkilerin önüne
geçilebilir.
Çok ender olmakla birlikte oksijen
toksisitesi, kapalı yer fobisi ve tedavi
bitiminde düzelen myopi de olası diğer yan
etkilerdir.
Hiperbarik oksijen tedavisi için en önemli
kontrendikasyon tedavi edilmemiş
pnömotorakstır.
HİPERBARİK OKSİJEN TEDAVİSİ GÖRECEK HASTALAR
İÇİN YARARLI BİLGİLER
Hiperbarik oksijen tedavisi kapalı bir
basınç odası içinde oturarak ya da
gerekiyorsa sedyede yatarak maskelerden
aralıklı olarak oksijen solumanız temeline
dayalı bir tedavidir.Tedaviler genellikle
günde 1 kez ve her bir seans ortalama
1,5-2,5 saat olacak şekilde uygulanır.
-
Hastalar tedavi sırasında pamuklu giysiler
giymelidirler.
-
Tedavi seans saatleriniz merkezimiz
görevlileri tarafından size bildirilecektir.
-
Lütfen seans saatinden en az 15 dakika
öncesinde merkezimizde hazır bulununuz ve
eğer herhangi bir nedenle seansa gecikecek
ya da gelemeyecek olursanız merkezimize
haber veriniz.
-
Tedaviye girmeden önce yaranızın sargısını
açmanız gerekmez. Çünkü oksijen yaranın
üzerine verilmez; siz oksijeni maske ya da
başlık aracılığla
soluyarak alırsınız.
-
Tedavi sırasında yardımcı sağlık personeli
de sizinle birlikte basınç odasına girer.
-
Ayrıca basınç odasının duvarlarında yer alan
ve lumboz adını verdiğimiz pencerelerle
içeriden dışarısı, dışarıdan da içerisi
gözlenebilir.Tedaviler lumbozlara
yerleştirilmiş kameralar aracılığı ile uzman
doktorlarımız tarafından izlenir.
-
Ayrıca tedavi görüntüleri bilgisayara
kaydedilir.
-
Merkezimizde yaralarınızın bakımı ve
pansumanları, günlük olarak doktorlarımız
tarafından yapılmaktadır.
-
Merkezimizde görev yapan doktorlar, İstanbul
Tıp Fakültesi Sualtı Hekimliği ve Hiperbarik
Tıp Anabilim Dalı’nda ihtisas eğitimlerini
tamamlamış, uzman hekimlerdir.
-
Kurumumuz ihtiyaç halinde yoğun bakım
hizmetleri için Özel Doruk Hastanesi ile
anlaşmalıdır.
-
Hiperbarik oksijen tedavisi giderleri,
sosyal güvenlik kuruluşlarınca (SSK, Bağ-Kur
ve Emekli Sandığı) karşılanmaktadır.
"SUALTI HEKİMLİĞİ VE HİPERBARİK TIP ANABİLİM
DALI"
ÜLKEMİZDEKİ DURUM
Sualtı Hekimliği ve Hiperbarik Tıp Anabilim
Dalı; 1984 yılında İstanbul Tıp
Fakültesi’nde Bilim Dalı olarak kurulmuş,
1989 yılından bu yana Anabilim Dalı olarak
hizmet vermekte.
Halen İstanbul Tıp Fakültesi ve Gülhane
Askeri Tıp Akademisi (GATA) İstanbul ve
Ankara Hastanelerinde anabilim dalı kurulu
olup, uzmanlık eğitimi vermektedir.
Sağlık Bakanlığı’na bağlı Göztepe Eğitim ve
Araştırma Hastanesi,
Gaziantep Eğitim ve Araştırma Hastanesi ve
Bodrum Devlet Hastanesi’nde de Sualtı
Hekimliği ve Hiperbarik Tıp Uzmanı hekimler
görev yapmaktadır.
Ülkemiz çapında yaklaşık 15 özel hiperbarik
oksijen tedavi merkezi de hizmet vermektedir. |
